English | خانه تماس با ما نقشه سایت

راهنمای پیشگیری و درمان آلودگی به شپش
            (ویژه مربیان)
                         آلودگی به شپش :
آلودگی به شپش در مراکز تجمعی مانند مدرسه ها؛پادگان ها و خوابگاه ها شایع بوده و آگاهی از علائم و نشانه های آن در مهار و حذف آلودگی های انسانی بسیار موثر است.شپش از خون انسان تغذیه میکند و بزاق آن که حاوی موادضد انعقاد ی است از لخته شدن خون جلوگیری میکند و خارش شدیدی را موجب میشود.شپش قادر به پریدن و جهیدن نیست و حرکت لغزشی دارد.طول عمر متوسط شپش ماده 30 روز و رنگ آن در طیف خاکستری تا قرمز متغیر است.
آلودگی به شپش؛به دنبال تماس نزدیک بین فردی یا هنگامی که افراد خانواده در فصل های سرد و برای تامین گرما لباس بیشتری می پوشند؛شایع می شود.شپش به جامعه یا طبقه ی خاصی محدود نبوده و تمتم طبقات را مبتلا می کند.دختر بچه ها به علت تماس بیشتر سر با سر بیش از پسر ها به شپش سر آلوده می شوند.
شپش در آب زنده نمی ماند زیرا از طریق سئراخ های کوچکی (اسپیراکل) در اطراف بدنش تنفس می کند.به همین دلیل؛در مکان هایی مانند استخر نمی تواند زندگی کند و از طریق شنا در استخر منتقل نمی شود.
آگاهی والدین و مربیان در پیشگیری از آلودگی به شپش بسیار کمک می کند.در این راستا؛عوامل مختلفی از جملی سطح تحصیلات و میزان مهارت های ارتباطی والدین و مربیان تاثیر به سزایی دارد.
به این ترتیب؛مربیان باید نکته های مربوط به چگونگی پیشگیری از آلودگی به شپش وسر انسان را  به آموزگاران؛کارکنان؛مدرسه ها و ... آموزش دهند.محتئای موارد آموزشی عبارتند از:
·       تشخیص و درمان شپش به ویژه شپش سر انسان
·       روش های جدید مواجهه با شپش
·       اجرای سیاستهای منطقه ای وروش های علمی مدیریت برنامه ی مبارزه با شپش به کارگیری سیاست ها و قوانین ارزش ها و حقوق شخصی افراد.
در هر حال؛مربیان و کارکنان سطوح اولیه بهداشتی می توانند با جمع آوری اطلاعات از والدین؛شیوه ی پیشگیری و مبارزه با آلودگی به شپش را طراحی کنند و ارائه دهند.
به منظور   آموزش صحیح و اطلاع رسانی ؛بررسی نکته های زیر برای مربیان ضروری است:
·       شیوه های غربالگری
·       حساس کردن والدین؛اولیای مدارس و مراکز تجمع
·       سیاست جدا سازی
·       سیاست بازگشت مجدد دانش آموز به مدرسه
 
مربیان باید با تدوین و یکسان سازی سیاست های طراحی شده از همه گیری آلودگی به شپش پیشگیری نمایند.در مواردی می توانند در زمینه ی درمان و پیشگیری شپش سر انسان نیز نکته هایی را در متن های آموزش بهداشت مدرسه ها بگنجانند.این برنامه ی آموزشی باید مبتنی بر مدرسه؛جامعه و خانواده باشد.
توجه:شپش منحصر به طبقه ی خاصی نیست و تمام اقشار را آلوده می کند.
کوتاهی و تاخیر تمام دست اندرکاران از جمله مربیان در پیشگیری ودرمان آلودگی به شپش ممکن است برای سلامتی فرد و جامعه مشکلاتی ایجاد کند.
بزرگترین مشکل؛ ایجاد حس مشمئز کننده در میان دوستان و آشنایان پیرامون فرد آلوده است که به مختل شدن روابط بین فردی می انجامد.
در کل؛آلودگی به شپش سر یکی از بیماری های شایع تمام سنین به ویژه؛سنین مدرسه است.به همین دلیل؛با وجود این که گزش پوستی و عوارض جسمی روحی ناشی از آن فقط به فرد آلوده آسیب می زند و هیچ نوع بیماری انتقال نمی نمایند(فقط شپش بدن می تواند ناقل تیفوس وتب راجعه باشد)؛آگاهی مربیان از علائم و نشلنه های این بیماری در مهد کودک؛دبستان و مدرسه ی راهنمایی و دیگر مراکز تجمع کودکان و نوجوانان گامی مثبت در جهت کنترل این آلودگی محسوب می شود.
                  ویژگی های شپش
شپش حشره ای کوچک؛بدون بال و خون خوار است.از آنجا که این حشره سطح خارجی پوست و مو را آلوده می کند؛انگل خارجی محسوب شده و می تواند تن؛سر وعانه(یا شرمگاهی؛ناحیه ی آلت تناسلی مرد یا زن است که مو از آن می روید) را آلوده کند.بر این اساس شپش به سه نوع تقسیم میشود:
1:شپش سر انسان
2:شپش بدن انسان
3:شپش عانه ی انسان یا شپشک
به طور کل؛وجود شپش سر؛بدن یا عانه را آلودگی به شپش یا پدیکولوزیس گویند.تخم شپش که به طور کلی رشک نامیده می شود.
بیضی شکل؛سفید رنگ و به اندازه ی ته سنجاق است و به مو ودرز لباس فرد آلوده می چسبد.
محل زندگی شپش
1.          شپش سر انسان در لابه لای موهای سر زندگی می کند و پوست سر (به ویژه پشت سر و پشت گوش) را مورد گزش قرار می دهد.
2.          شپش بدن انسان در مسیر درز های داخلی و چین های لباس فرد آلوده زندگی می کند.
3.          شپش عانه ی انسان : پوست و موی عانه یا شرمگاهی انسان اختصاص دارد اما ممکن است در نواحی دیگر بدن نیز مشاهده شود.
نکات مهم در مبارزه با آلودگی به انواع شپش :
1.     شپش سر انسان
تقریبا هر 4 ساعت یکبار با خون خواری تغذیه می کند.
پای شپش به گونه ای است که بتواند به مو چنگ بزند اما توان پرش را ندارد و به همین علت باعث مرگ آن خواهد شد .
طول بدن شپش 1 تا 2 میلی متر است. به عبارت دیگر ریز اما با چشم غیر مسلح هم قابل مشاهده است.
شپش ماده ی بالغ طی عمر حدودا یک ماهه ی خود روزانه 4 تا 6 تخم می گذارد. این تخم ها در نزدیکی پوست سر که دما و رطوبت مناسب است به موها می چسبند و پس از سه بار پوست اندازی بالغ می شوند.
2.          شپش بدن انسان
شکل شپش سر انسان و شپش بدن انسان مشابه است.
اندازه ی شپش سر انسان نسبت به شپش سر انسان بزرگ تر و حدود 3میلی متر است.
بیشتر در حاشیه ی درز های داخلی و چین های لباس به سر می برد.
برای تغذیه شپش بدن انسان خود را به نازک ترین قسمت پوست بدن می رساند.
تخم های خود را روی تار وپود لباس می چسباند.
مقاومت شپش در خارج از بدن انسان کم و نسبت به تغییرات درجه حرارت خیلی حساس است و اشخاص تب دار را ترک می کند. در حرارت 52 درجه سانتی گراد در مدت چند دقیقه از بین می رود.
3.          شپش عانه ی انسان
شپش عانه ی انسان به رنگ خاکستری است.
اندازه ی شپش عانه ی انسان 1 تا 5/1 میلی متر است به همین علت آن را شپشک هم می نامند.
شپشک درذ اغلب موارد به مو های ناحیه ی عانه و اطراف مقعد می چسبد و ممکن است در سایر جا های مو دار بدن مانند زیر بغل مژه و ابرو نیز دیده شود..
شپش ماده تخم ها را در قاعده موها می گذارد.
 
نشانه های اختصاصی
1.          نشانه های آلودگی به شپش سر انسان
خارش مداوم پشت سر و گردن ناشی از واکنش حساسیتی پوست بدن فرد آلوده به بزاق شپش سر انسان است که در حین خون خوردن از بدن انسان به پوست تزریق می شود.
در بیشتر موارد آلودگی به شپش سر انسان بدون علامت است و آلودگی را والدین آموزگاران یا مربیان بهداشت مدرسه تشخیص می دهند.
باید توجه داشت که عفونت جدید همیشه سبب خارش سر نمی شود.
شپش سر انسان ممکن است انسان را در هر سنی و در هر سنی و با هر جنسیتی آلوده کند اما تاثیر آن روی وضعیت تحصیلی و حالت های عاطفی دانش آموز بارز تر است.
به طور عمده شپش سر انسان در نواحی پشت سر و   پشت گوش و پس سر و پشت گوش یکی از علائم آلودگی به شپش سر انسان است.
               تشخیص افتراقی
گاهی ممکن است پوسته های سفید و ریز شوره مانند با تخم شپش اشتباه شوند. باید توجه داشت که تخم های شپش چون به قسمت ساقه های مو می چسبند به سختی کنده می شوند در حالی که شوره ی سر یا سایر پوسته ها به راحتی با برس از مئ            جدا می شوند.
مربیان باید والدین را آگاه کنند که به دنبال تخم هایی بگردند که به مو ها نیز متصل هستند. البته راه تشخیص قطعی با والدین نبوده و در صورت مشکوک شدن باید پزشک یا کارکنان بهداشتی آن را تایید نمایند زیرا آن ها راحت تر می تواندد اگزما حساسیت یا سایر بیماری های پوستی را از آلودگی به شپش تشخیص دهند.
مربیان می توانند بر اساس اطلاعات به دست آمده از والدین و گروه پزشکی سیاست واحدی را برای مبارزه با شپش سر انسان پیگیری نمایند.
2.          نشانه های آلودگی به شپش بدن انسان
خارش شدید
ضخیم شدن پوست
3.          نشانه های آلودگی به شپش عانه ی انسان
خارش غیر قابل تحمل در ناحیه ی عانه
لکه های آبی رنگ
 
راه های انتقال
تماس مستقیم افراد سالم با آلوده
تماس غیر مستقیم مانند استفاده از وسایل شخصی آلوده (لباس ها پتو ملحفه شانه برس حوله کلاه روسری و ...)
غربالگری
به طور معمول غربالگری جمعی در تشخیص آلودگی به شپشس انسان توصیه نمی شود زیرا این روش باعث بروز ترس و وحشت بین دانش آموزان می شود. مربیان باید با یافتن دانش آموز آلوده وی را به اولین مرکز بهداشتی درمانی ارجاع دهند
نکات مهم در معاینه یموی سر:
در معاینه ی سر کودکان و نوجوانان از نظر آلودگی به شپش باید از نشانه هایی مانند خارش آگاه بود.
موی سر زیر نور کافی مشاهده شود.
پشت گوش ها گردن وفرق سر باید از نظر وجود تخم شپش بررسی شود.
وجود شوره ی مو در سر با رشک اشتباه نشود.
جدا سازی:
در خصوص جدا سازی دانش آموزان آلوده از دانش آموزان غیر آلوده ویا جلوگیری از ورود دانش آموزان آلوده به مدرسه نظر های مختلفی وجود دارد. در یکی از این نظریه ها به طور معمول با شروع درمان آلودگی به شرط رعایت بهداشت فردی می توان جداسازی کامل را اعمال نکرد.به عنواتن مثال در صورت استفاده نکردن از وسایل شخصی یکدیگر و مراقبت ویژه از قسمت آلوده دانش آموز می تواند به مدرسه برود.تکرار درمان پس از 8 تا 10 روز ضروری است.
شپش سر انسان بر خلاف شپش بدن انسان ناقل هیچ ماری دیگری نیست و از این بابت نگرانی وجود ندارد.
درمان دارویی:
نحوه درمان دارویی آلودگی به شپش پیش از هر چیز به نوع شپش و محل استقرار آن بستگی دارد.اما به طور کل داروی انتخابی درمان آلودگی به شپش پرمترین نام دارد که به شکل شامپو محلول شستشوی سر پودر لوسیون و کرم توید شده است. در اینجا با توجه به نوع شپش به مراحل درمان و پیشگیری از گسترده شدن آلودگی می پردازیم.
توجه: درمان با نظر پزشک انجام می شود. این بخش برایآشنایی مربیان با روش درمان و چگونگی انجام مراقبت و پیگیری آمده است.
1.          درمان آلودگی به شپش سر انسان
دو بار درمان به فاصله 8 تا 10 روز لازم است. اگر چه با درمان نخست شپش های سر واکثزر تخم های آن از بین میروند اما از آنجا که امکان خروج آنها از تخم تا 8 روز بعد وجود دارد بنابر این بهتر است به فاصله 8 تا 10 روز درمان مجدد انجام شود تا پیش از آنکه شپش های جدید بالغ شوند و توانایی حرکت پیدا کنند از بین بروند.
پرمترین عارضه ای ندارد و استفاده از آن در حد مناسب و طبق توصیه های پزشک مهم است. این شامپو باید به خوبی به تمام موها مالیده شود زیرا شپش دسر انسان کشته نمی شود مگر آنکه در تماس مستقیم با دارو قرار گیرد.
تمام موارد تماس احتمالی باید درمان شونددر غیر این صورت احتمال آلودگی مجدد وجود دارد.
در استفاده از پر مترین مانند استفاده از هر فرآورده دارویی دیگر لازم است درباره ی مصرف در زنان باردار مادران شیرده و نوزادان با پزشک مشورت شود.
به خاطر داشته باشید اگر پس از درمان مجددا بیش از دو بار به شپش سر آلوده شدید این بدان معنی اشست که فرد درمان نشده ای در نزدیکی شما وجود دارد. به هر حال با آلودگی مجدد دو دوره درمان (به فاصله 8 تا 10 روز ) هم لازم است.
برای جدا کردن رشک ها استفاده از شانه های دندانه ریز ضروری است.
2.درمان آلودگی به شپش بدن انسان:
درالودگی به شپش بدن انسان گندزدایی لباس ها مهم تر از درمان دارویی است.
در درمان این آلودگی نیز از لوسیون و ترکیبات پرمترین استفاده می شود.
لوسیو باید روی پوست وقسمت ه9ای مو دار بدن مالیده شود.
لباس ه9اتی فرد آلوده باید با آب داغ شسته شوند.توصیه می شود لباس ها پس از خشک شدن اتو کشیده شوند(به ویژه درزها). خشکشویی نیز به تنهایی موءثر است.در صورت دسترسی نداشتن به این امکانات باید لباس ها را به مدت 30 دقیقه در آب جوشاند.در این صورت شپش ها و رشک ها به طور کامل از بین میروند.
لازم است فرد آلوده حمام نماید و لباس هایی بپوشد که به شپش و رشک آلوده نیست.
گذاشتن لباس ها در محیط های بسته (داخل کیسه پلاستیکی)به مدت 30 روز باعث مرگ شپش ها و رشک ها می شود. پودر پاشی نیز ممکن است موءثر باشد.
همچنین لازم است محیط منزل به دقت جارو شود تاشپش های احتمالا سرگردان درمحیط ازمحوطه خارج گردند.
درمواردشیوع الودگی به شپش بدن انسان،لازم است تمام این اقدام ها برای افرادخانواده اجرا شودواشیای محیطی به ویژه وسایل خواب موردتوجه قرارمیگیرد.
درشرایط همه گیری بیماری های منتقله توسط شپش،لازم است پودرپاشی لباس ها درکل جامعه انجام شود.
به دست ها،پاها،پشت وجلوی تنه وگردن وهمچنین رختخواب هاوملحفه هابایدپودرپاشیده شود.پودرپاشی باظرف های مخصوصی انجام شودکه پودررابافشاربه سمت بالابیرون می زند.
3-درمان آلودگی به شپش عانه ی انسان
برای جداکردن شپش هاازپوست وموی عانه ازشامپو،لوسیون وکرم استفاده گرددوشستشوی کامل انجام شود.
درآلودگی های انتشاریافته ی عانه به سایرقسمت های بدن نظیرموهای زیربغل ،سینه واطراف ناف،به استثنای ابرو وپلک،ازشامپو،لوسیون وکرم پرمترین استفاده شود.
درصورت استفاده ازشامپوپرمترین مانند درمان شپش سرانسان،لازم است به موها شامپوزده وسپس شسته شود.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         
پاکسازی محیط زندگی هم زمان بادرمان فردضروری است.               
نکات مهم درپاکسازی محیط آلوده
1.جوشاندن10تا20دقیقه ای لباس های پوشیده شده،حوله،ملحفه و...درآب؛
2.پاک کردن فرش ها،موکت ها وروکش ماشین با جاروبرقی؛
3.تمیزکردن عروسک یااسباب بازی ها،به ویژه آن هایی که کودک هنگام خواب دربغل خودمی خواباند؛                                                                                     
4.قراردادن اجسام غیرقابل شستشو به مدت دوهفته درکیسه ی پلاستیکی بادربسته؛
5.شستن شانه ی سر،برس،گل سروسایراشیابا آب داغ.
یادآوری
 مربیان باید موارد الزامی زیر را به والدین آموزش دهند:
دانستنی های موجود درباره ی شپش
آموزش نحوه ی بیماریابی در افراد خانواده
اهمیت جداسازی و بازگشت به موقع دانش آموزان به مدرسه
نحوه ی درمان دارویی مناسب و اختصاصی برای انواع شپش
استفاده از شانه های دندانه ریز در آلودگی سر
  نشانه های عمومی
1.                    خارش شدید در بدن به دلیل تزریق ماده ی بزاقثی شپش به پوست فرد آلوده
2.                    عفونت های ثانویه مانند زرد زخم در اثر خاراندن شدید پوست
3.                    ضایعات پوستی به صورت بثورات ریز قرمز رننگ
4.                    افسردگی، پریشانی روانی و بی خوابی
5.                    خستگی عمومی
 
 راه های پیشگیری
مربیان باید برای پیشگیری از آلودگی به شپش موارد زیر را به جامعه آموزش دهند:
آموزش جامعه درباره ی شستشوی لباس ها و محلفه ها در آب جوش به مدت 10 تا 20 دقیقه و یا استفاده از ماشین لباسشویی و. خشک کن و اتو کردن درز های لباس
آموزش رعایت بهداشت فردی (به خصوص استحمام مرتب)
شانه کردن روزانه ی موی سر ،ترجیحا با شانه ی دندانه ریز
تمیز کردن همه روزه ی برس و شانه
شستشوی منظم لباس ها ، روسری ،کلاه و...
استفاده نکردن از وسایل شخصی شانه ،برس کلاه، شال گردن و ... یکدیگر
پرهیز از تماس با اشیاء و لباس های فردآلوده؛
آموزش چگونگی کنترل روزانه ی موی سر وبازدیدبدن(درصورت لزوم)دانش آموزان درمدرسه ها وورزشگاه ها؛
گزارش مواردآلوده ی مشاهده شده به نزدیک ترین مرکزبهداشتی-درمانی وخانه ی بهداشت.
               راه های مبارزه
درمان مناسب وهم زمان فردوسایرافرادخانواده طبق دستورهای مراکزبهداشتی درمانی؛
اتوکردن لباس ها(به خصوص درزهای لباس)
جوشاندن10تا20دقیقه ای تمام وسایل شخصی فردآلوده(حوله،ملحفه،لباس های زیر و رو و...)درآب جوش؛
شستشوی منظم ویاپودرپاشی وسایل خواب وسایروسایل غیرقابل شستشویاوسایلی که شستشوی آن ها دشواراست؛
درمان باداروهای دردسترس ضدشپش ازجمله شامپوولوسیون گامابنزین وشامپو ولوسیون پرمترین،طبق دستورپزشک.
نحوه ی مصرف شامپوپرمترین
      شستشوی موهابایک شامپوغیردارویی؛
           آبکشی وخشک کردن موها؛
      آغشته کردن تمام مو و پوست سربامقدارکافی از
      شامپوپرمترین؛
      باقی ماندن10دقیقه درهمان حالت؛
      شتشووآبکشی کامل موهاوپوست سر؛
مصرف درکودکان زیر دوسال 
برای کودکان زیردو سال،بی خطربودن مصرف داروهای درمان آلودگی به شپش سرانسان هنوزثابت نشده است.
نکات مهم الزامی برای بررسی موی سردانش آموز
      مربیان بلافاصله پس ازمشخص شدن اولین موردشپش
سرانسان بایدتمام دانش آموزان همان کلاس رابررسی نمایند.    
اعضای خانواده ی دانش آموزان آلوده رانیزبایدبلافاصله بررسی نمایند.
مواردجدیدرافورأدرمان نمایند.
به محض تشخیص آلودگی دانش آموزان بیش ازسه کلاس دریک مدرسه،مربیان بایددانش آموزان تمام کلاس های مدرسه رابررسی وغربالگری کنند.
                                      ویژه مربیان
به علاوه،مربیان بایدموهای سرسایراعضای خانواده ودیگرافراددرتماس نزدیک بادانش آموزان آلوده را8تا10روزپس ازکشف مواردجدیدآلودگی به شپش،روزانه بررسی نمایند.همچنین،این افرادبایدبه رعایت کامل بهداشت فردی ملزم گردند.
توجه : در مبارزه با شپش، فرد آلوده و تمام اعضای خانواده و سایر افرادی که با او در تماس نزدیک هستند ،باید نکته های بهداشتی را رعایت کنند.
در باره استان
در باره دانشگاه
ارتباط با ما
نقشه سایت 
راهنمای سرویسهای تحت وب
طراحی و اجرا: اداره آمار و فن آوری اطلاعات دانشگاه
Copyright © 2010 Arak University of Medical Sciences - All rights reserved
خانه | بازگشت | حريم خصوصي كاربران |
مهمان (AMUguest)


Powered By Sigma ITID.